Каментарыі

Упершыню — газ. «Гоман», 1916, № 33—40 і № 49. Друкуецца па кн.: Беларускія пісьменнікі другой паловы XIX стагоддзя. С. 260—278.

1    Фарысія — памочнік кучара.

2    Груд — тут у сэнсе ўзгорак або невялікі астравок.

3    Байдак — барка.

4    Цяпер вуліца імя У. I. Леніна.

5    Пушчык — Пушчын Міхаіл Іванавіч (1800—1869) — капітан лейб-гвардыі, удзельнік паўстання дзекабрыстаў.

6    Былі ў зажыласці з самім панам — г. зн. жылі з панам у добрых адносінах.

7    Банкарт — незаконнанароджаны.

8 Парох (польск.) — духоўны кіраўнік парафіі, г. зн. царкоўнага прыхода.

9 Talis est mutatiuo retum (лац.) — так змяняюцца рэчы.

 10 Ачыншаваць вёскуз баршчыны перавесці на чынш (узнос, які плацяць уладальніку зямлі ў тым выпадку, калі зямля перадаецца арандатару ў бестэрміновае снадчыннае валоданне).

11  Кальвінізмпратэстанцкае веравучэнне, якое ўзнікла ў XVI ст. у выніку Рэфармацыі.

12  Масоныад фр. frans mасоn (вольны каменшчык) — прыхільнікі рэлігійна-этычнай плыні, якая ўзнікла ў Англіі ў пачатку XVIII ст.

13  Кавур, Камілло Бензо (1810—1861) — дзяржаўны дзеяч і дыпламат П'емонта (Сардзінскага каралеўства) і Італіі перыяду яе нацыянальнага аб'яднання, ідэолаг і лідэр ліберальна-манархічнай буржуазіі і ліберальнага дваранства, якое ішло за буржуазіяй.

14  Sur lе tаріs (фр.) тут у сэнсе прадмет усеагульнага абмеркавання або размоў.

15  Робесп'ер — Рабесп'ер Максімільен Мары Ізідор (1758—1794) — дзеяч Вялікай французскай рэвалюцыі канца XVIII ст.

16  Шамбелян — камергер.

17  Касцюшка, Тадэвуш (1746—1817) — кіраўнік нацыянальна-вызваленчага паўстання 1794 г. у Польшчы, на Беларусі і Літве.

18  Баніта — выгнаннік.

19  Ріеlgrzymек z Dоbrоmila (польск.) — Пілігрым з Доброміля.

20 Тут памылковая дата. Аналагічная памылка і ў раздзеле «Спас». Трэба чытаць 4/ІV 1894. (Гл. кн.: Родчанка Р. Альгерд Абуховіч-Бандынэлі. Мн., 1984. С. 16-20).

21  Plet fond (фр. скажонае) — столь.

22  Дожы (гіст.) — галоўныя кіраўнікі рэспублікі ў сярэдневяковай Венецыі і Генуі.

23  Super aspidem et basiliscum ambulabo et conculcabo draconem et bovem (лац.) — наступлю на аспіда і базіліска і патапчу дракона і быка.

24  Et Petri et mihi (лац.) — і Пятру і мне.

25  Амбасадар (польск.) — пасол.

26  Ян III (Сабескі) — польскі кароль.

27  Здарэнне 63 году — маецца на ўвазе паўстанне 1863 г.

28  Трэны (польск.) — элегіі.

29  Стэфан Баторы (1533—1586) — польскі кароль (1576-1586).

30  Небаба — Нябаба Антон (г. н. невядомы — памёр у 1648 г.) —кіраўнік казацка-сялянскага атрада, на Беларусі ў вызваленчую вайну ўкраінскага і беларускага народаў 1648—1654 гг.

31  Падкаморы (польск.) — саноўнік.

32  Птыч — Пціч, левы лрыток Прыпяці.

33  Sclavus saltans (лац.) — нявольнік, які танцуе.

34  Спадак — спадчына.

35  Вітаўт (1350—1430) — вялікі князь літоўскі з 1392 г.

36  Тэстамент — завяшчанне.

37  Аб скутках—аб выніках.

38  Дзедзічка — наследніца маёнтка.

39  Скрыпты (лац.) — дакументы.

40  Дыццезія (польск.) — дысцэзія, біскупства.

41  Грабіна (польск.) — графіня.

42  Dе Сhаtеаubriand — Шатабрыян дэ Франсуа Рэнэ (1768—1848) — французскі пісьменнік і палітычны дзеяч, прадстаўнік рэакцыйнага дваранскага рамантызму.

43  Антэнат (польск.) — продак, прашчур.

44  Zе vin сhaud (фр.) — цёплае віно.

 

Абуховіч А. Творы. Мн., 1991. C. 22-58.